30 Kasım 2012 Cuma

LEZİZ TARİFLER! Öğrenme ve E-öğrenme!

E-öğrenme içeriklerinin hedefe ulaşması için insanların doğal öğrenme süreçlerini destekleyen yöntemlerin kullanılması gerekir. Görsel ve işitsel araçların bir arada kullanıldığı e-öğrenme içerikleri daha etkin ve kalıcı bir öğrenme sağlar.
Öğrenme, bireyin davranışlarında, kendi yaşantısı yoluyla, kasıtlı olarak, istendik değişme meydana getirme sürecidir (Ertürk, 1994)

Tüm eğitim programlarında olduğu gibi, e-öğrenmede de en kritik konu, eğitimleri insanların öğrenme süreçlerine uygun yöntemler kullanarak tasarlamaktır. Başarılı ve etkin olan e-öğrenme içeriklerindeki ortak yön, insanların doğal öğrenme süreçlerini destekleyen öğretimsel yöntemler kullanılmasıdır. Bir diğer deyişle, başarılı e-öğrenme içerikleri, öğrenmenin gerçekleşmesi için gereken psikolojik ve pedagojik olayları harekete geçiren nitelikte olmalıdır.

E-öğrenmedeki “e”yi temsil eden ve eğitimlerin sunulması için bir araç niteliği taşıyan teknolojiler sürekli değişiyor ve gelişiyor. Bununla birlikte, işin öğrenme tarafı, yani bireylerin öğrenme sürecinin altında yatan nörolojik süreç, çok eskiye dayanıyor ve neredeyse değişmiyor. Bu açıdan bakıldığında, değişen teknolojinin akıllı kullanımı, etkin öğrenme açısından çok büyük önem taşıyor. Gerçekten de, teknolojiyi ele aldığımızda, herhangi bir içerikle bir bireyin nörolojik sisteminin işleyebileceğinin de ötesinde çok çeşitli algısal uyarıcılar göndermemiz mümkün. Ancak, sesli ve görsel (grafik ve metin) uyarıcıların insanların bilişsel kapasitelerini zorlaması durumunda, öğrenme sürecinin zarar göreceği ve en uç noktada hiç gerçekleşmeyebileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

E-öğrenmede ses ve görsel kullanımı

İşittiğimi unuturum.
Gördüğümü anımsarım.
Yaptığımı öğrenirim.


Konfüçyüs’ün yüzyıllar önceki deyişiyle öğrenme üzerine yapılan araştırmalar özünde aynı sonuçta birleşir: Zaman sabit tutulmak üzere, insanlar okuduklarının yüzde 10’unu, işittiklerinin yüzde 20’sini, hem görüp hem de işittiklerinin yüzde 50’sini, söylediklerinin yüzde 70’ini ve yapıp söyledikleri bir şeyin ise yüzde 90’ını hatırlarlar. Bu bağlamda bakacak olursak, kişilerin kendi başlarına takip edecekleri şekilde tasarlanan e-öğrenme içerikleri için görsel ve işitsel araçların bir arada kullanıldığı, kullanıcının öğrendiklerini uygulayabileceği etkileşimler içeren e-öğrenme içeriklerinin, daha etkin ve kalıcı bir öğrenme sağlayacağını söyleyebiliriz.

E-öğrenmede görsel kullanmak:
  • Öğrenenin aldığı derse güdülenmesini sağlar (motivasyon).
  • Öğrenenin ders boyunca dikkatini aynı düzeyde tutmasını sağlar (konsantrasyon).
  • Eğitimdeki kavramsal bilgilerin somutlaştırılmasını sağlar (gösterim).
  • Karmaşık (kompleks) kavramların basitleştirilmesini sağlar.
  • Kişinin gerçek hayatta karşısına çıkabilecek şekilde benzetmeler sunabilmeyi sağlar (simulasyon).
  • Bilgiyi ilişkilendirerek, bilginin düzenlenmesini, alınmasını ve hatırlanmasını kolaylaştırır.
  • Amacına uygun etkileşim için bir araç oluşturur.

E-öğrenme içerisinde görsellerin doğru kullanımı ne kadar etkili sonuçlar doğuruyorsa, amacı dışında kullanımı da bir o kadar tehlikelidir. Yazıda görsel kullanırken dikkat edilmesi gereken ana temaları: uygunluk, doğruluk, sadelik ve görsel tasarım ilkelerine uygunluk başlıkları altında inceliyoruz.

1. Uygunluk: 
Bir eğitim içerisinde kullanılacak bir görselin eğitim hedefiyle örtüşen bir amacının olması gerekir. Amaçsızca kullanılan bir görsel, dikkatin dağılmasına, derse yoğunlaşamamaya ve eğitimden kopmaya neden olabilir. Zaman zaman, konuyla kavramsal olarak ilgili görünen görsel öğelerin kullanılması bile öğrenmeyi zorlaştırabilir. Bu konuyu incelemek için Richard Mayer ve arkadaşları, yıldırımların nasıl oluştuğunu anlatan iki eğitim üzerinden (aynı eğitimin kısa ve uzatılmış versiyonları) bir deney yaptı. Kısa versiyonda, kolay anlaşılır, basit metinlerle doğrudan yıldırımın oluşma süreci görsel öğelerle adım adım anlatılıyor. Eğitimin uzun versiyonunda ise, ilk eğitim aynen korunarak, konuyu pekiştirme amacıyla bir bölüm daha eklendi. Bu bölümde de ilgi çekici fotoğraf ve resimler eşliğinde yıldırımlarla ilgili ilginç hikayeler anlatılıyor. Örneğin, bu ek bölüme, yıldırımların uçakları nasıl etkilediğini anlatan hikayeler ve fotoğraflar ekleniyor. Araştırmanın sonucuna göre, ek bölümün olmadığı kısa versiyonda, öğrenme düzeyinin daha yüksek olduğu gözleniyor. Basit versiyonu alan kullanıcılar, eğitimden sonra verilen testte, uzun versiyonu alan kullanıcılara göre yüzde 105 oranında daha iyi sonuçlar elde etti (Clark, 2009).Kısacası, konuyla doğrudan ilişkili ve gerçekten de eğitimle pekiştirilmek istenen temel konunun, fikrin ya da sürecin daha iyi anlaşılmasını sağlayacak nitelikteki görsel öğelerin kullanılmasının, e-öğrenme için kritik bir konu olduğunu söyleyebiliriz.

2. Doğruluk: 
Amaca yönelik görsel kullanımının yanı sıra, dikkat etmemiz gereken bir diğer önemli nokta da kullandığımız görsel öğelerin doğru mesajı vermesidir. Kullanılan görsel öğe, verilmek isteneni tam olarak karşılamalıdır. Aksi halde kalıcı olabilecek bir yanlış anlamayı öğretmiş olabiliriz. Örneğin bir bilgisayar donanımı dersinde anlatılan işlemciler konusu sırasında Şekil–1’deki görseli kullanırsak, öğrencinin ana kartı, üzerindeki bütün parçalarla birlikte “işlemci” olarak kodlamasına neden olabiliriz. Doğru kullanım ise Şekil–2 ya da Şekil–3’teki gibidir.
Şekil 1
Şekil 2
Şekil 3


3. Sadelik: 
E-öğrenme materyali sade olmalıdır. Gereğinden fazla sayıda görsel öğenin bir arada kullanımı, bir bilgi bombardımanına dönüşebilir ve bu da öğrenmeyi zorlaştırabilir. Bir hedef için kullanılmış, ancak farklı kavramları anlatan birden fazla görsel öğe ya da animasyonun bir arada sunulması, kapasitesi sınırlı olan kısa süreli bellekte bir bilgi karmaşasına dönüşüp eksik ya da anlamsız bilgiler olarak algılanabilir.

4. Görsel tasarım ilkelerine uygunluk: 
Kullanılan görselin temel grafik tasarım ilkelerine uygun olması gerekir. Hizalama, denge, karşıtlık, vurgulama, hareket, oran, yakınlık, tekrarlama, ritm ve birlik olguları kullanılarak ekran bileşenlerinde görsel bir tutarlılık sağlanmalıdır.

Referanslar

Hiç yorum yok: