29 Haziran 2013 Cumartesi

Kültürel Haritalar ve e-Learning

Farklı kültürlere, hayat tarzlarına, kişisel beğenilere ve geçmiş deneyimlere sahip kişilerin farklılıkları ve kişisel özelikleri, bir e-Learning uygulamasının başarısını nasıl etkiler? Bu soruya cevap verebilmek için öğrenme ve kültürel haritalar arasında nasıl bir etkileşimin olduğunu anlayabilmek gerekir.
Yapılan araştırmalar kültürel farklılıkların algılama ve öğrenme tarzlarına etkisini ortaya koymuş bulunmaktadır. Bunun yanı sıra, e-learning modelinin bireylerin öğrenme süreçleri ile doğrudan ilgili bir öğrenme modeli olması nedeniyle, e-learning ve kültürel haritaların ilişkisini kavramak, projelerin başarısını artıracak çok önemli bir noktadır.
Kurumsal bir e-Learning uygulaması ile kültürel haritalar kavramının en önemli ilişkisi hiç şüphe yok ki, üretilen eğitim içeriklerinde kendini göstermektedir. Kendilerine ders içerikleri sunulan kullanıcıların kültürel birikimleri ve geçmiş deneyimleri, ders içeriklerinin istenilen faydayı sağlamalarında son derece önemli etkenlerdir.

Kurumsal e-Learning uygulaması ile amaçlanan, çalışanların ve kurumun öğrenme kültüründe değişiklik yapmaktır. Bu nedenle çalışanların profillerinin, alışkanlıklarının, kültürel farklılıkların, kurum kültürünün ve bölgesel(coğrafi) farklılıkların bilinmesi ve kurumsal e-Learning modelinin bu farklılıklara göre tasarlanması oldukça önemlidir. Öğrenme kültüründeki değişikliğin, bireylerin kültürel farklılıklarından bağımsız yürümesi beklenmemelidir.

Kurum çalışanlarının sahip olduğu kültürel farklılıklar veya kültürel haritalar, çalışanların profilleri, çalışma ortamları ve benzeri bilgiler/veriler, kurumsal e-learning uygulama modelini pek çok açıdan ilgilendirmektedir. Öyle ki, kültürel farklılıklar, çalışanlara ve çalışma ortamlarına ait bu veriler, kurumsal uygulama modelindeki pek çok aşamanın farklılaşmasına, proje içinde farklı uygulama modellerinin geliştirilmesine, ürün ve hizmetlerde farklılaştırmalara gidilmesine neden olmaktadır.
Kurumsal e-learning modelinde farklılaşmalara neden olan maddeleri tek tek sıralamak gerekirse;
  • Çalışanların veya projede hedeflenen grubun profili,
  • Çalışanların bilgisayar, bilgisayar ağı(intranet) ve internet tecrübeleri, alışkanlıkları ve bilgileri,
  • Çalışanların öğrenme alışkanlıkları ve tecrübeleri,
  • Çalışanların yaşadıkları/bulundukları coğrafi lokasyon,
  • Çalışanların gün içinde yoğunlukları ve
  • Çalışanların iş yeri ortamı.
Yukarıdaki etmenler, e-Learning uygulamasında, aşağıdaki adımlarının belirlenmesinde kritik önem taşımaktadır.
  • Çalışanların e-learning'den nerede ve hangi koşullar altında faydalanacakları,
  • Çalışanların e-learning'den hangi gün ve saatlerde faydalanacakları,
  • e-learning modelinin tanıtımı ve sunumunda çalışanların motivasyonlarının nasıl artırılacağı
  • Sınıf eğitimi ve e-learning modelinin nasıl entegre edileceği
  • Eğitim içeriklerinin tasarımı
Kültürel Haritaların anlaşılması özellikle eğitim içeriklerinin tasarımı ve sunumunda önemli bir etken olarak karşımıza çıkmaktadır.
Eğitsel Tasarım ve Kültürel Haritalar
Eğitsel tasarım, e-Learning modelinde öğrenmenin mimarisi olarak düşünülebilir. Eğitsel tasarım sürecinde bireyler için öğrenme ortamları oluştururken bireysel farklılıkların farkında olmak gereklidir. Örneğin değişik coğrafyadaki bireylerin dile hakimiyetlerinde farklılıklar olabilir veya dillerinde önemli yöresel farklılıklar bulunabilir. Hedef kitle içinde kültürel farklılık, sosyal değerler açısından farklılık, eğitim alışkanlıkları ve okuma alışkanlıkları açısından farklılıklar olabilir.
Hedef kitle içinde televizyon izleme alışkanlıkları, bilgisayar ve internet kullanımı profilleri çok farklı bireyler bulunabilir. Tüm bu farklılıklar, tasarlanan öğretimin ve öğretim ortamının farklı bireyler üzerinde farklı sonuçlar ortaya çıkarmasına neden olacaktır.
Şimdi bireysel farklılıkların oluşabileceği başlıkları inceleyelim:

Dil
Dil genellikle eğitimde karşılaşılan en büyük engeldir. Eğitimde hedeflenen grubun dili ne kadar iyi anladığı ve ne kadar iyi kullandığı, eğitsel tasarım sürecinde çok iyi değerlendirilmelidir.
Eğitsel tasarımın kullanılacak dilin basit olup olmaması, görsel ve işitsel unsurların nasıl kullanılacağının belirlenebilmesi için aşağıdaki soruların mutlaka cevap bulması gerekmektedir:
  • Hedef kitlenin yazılı metinleri okuma ve anlama becerisi ne seviyededir?
  • Hedef kitle konuşma dilini ne kadar iyi anlamakta veya benimsemektedir?
  • Hedef kitle düşüncelerini yazılı olarak ne kadar iyi ifade edebilmektedir?
  • Hedef kitle dili ne kadar akıcı ve temiz kullanmaktadır?
Kültür
İletişim, sahip olduğumuz ortak bilgileri kullanarak, sahip olmadığımız bilgileri paylaşmaktır. Aynı kültürdeki insanların farklı kültürdeki insanlara göre sahip olduğu daha fazla ortak bilgi ve ortak nokta bulunmaktadır. Bu nedenle iletişim aynı kültür içindeki insanlar arasında çok daha kolay ve hızlıdır. İletişimi öğrenmenin sosyal boyutunu oluşturan temel bir gereksinim olarak düşünürsek, aynı kültürü paylaşan toplulukların çok daha hızlı öğreneceği sonucuna varırız.
Kültürü oluşturan unsurların eğitsel tasarıma etkilerini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz;
Semboller: Hedef kitledeki tüm kişiler eğitsel tasarımında kullanılan resim, grafik, animasyon, ikon ve sembolleri aynı şekilde mi algılıyor?
Değerler: Hedef kitle sınıfta, iş yerinde ve genel olarak hayatta doğru davranışları nasıl tanımlıyor? Farklı yaş, ünvan ve ekonomik durumdaki kişiler arasında iletişim ve ilişki nasıl? Gelenek mi daha önemli, yoksa yenilik mi? Fikirlerin açık ve hür ifadesi mi önemli yoksa kibarlık mı ön planda? Bireyler için kendileri, iş arkadaşları, ailesi ve işi göreceli olarak ne değerdedir?
Eğitim Beklentileri: İnsanlar nasıl öğrenmek istiyorlar? Teori mi, yoksa uygulamayı mı tercih diyorlar? Hangisi öncelikli? Eğitimde belirli adımlardan oluşan bir ajandayı mı tercih ediyorlar, yoksa serbest olarak keşfetmeyi, kefederek öğrenmeyi mi? Öğretmenden beklenen rol nedir? Değerlendirmek mi, yönlendirmek mi, ön ayak olmak mı yoksa tartışmak mı?
Coğrafi Şartlar
Hedef kitlenin bulunduğu coğrafyanın kültüre yansımaları olacaktır. Bu yansımaların eğitsel tasarım çalışmalarında göz önünde bulundurulması için cevap bulması gereken bazı sorular şunlardır;
  • Hedef kitle hangi coğrafyada bulunmaktadır?
  • Kişilerin bulundukları coğrafi bölge, kişilerin öğrenme tarzını ve eğitim yöntemlerini nasıl etkiliyor?
  • Ders içeriklerine katılım isteklerini ve yeteneklerini, günlük hayatlarının ve iş hayatlarının hangi yönleri kolaylaştırmakta veya zorlaştırmaktadır?
    e-Learning modeline eğitim alma konusunda bölgesel zaman farklılıklarının bir etkisi bulunmakta mıdır?
  • Kişiler eğitimleri nereden ve ne zaman takip edeceklerdir? İş yerlerinde ve mesai saatleri içinde mi? İş yerinde ve mesai saatleri dışında mı? Evde mi? Mesai saatleri dışındaki eğitim etkinliklerinde yer alma istekleri var mı?
  • Hedef kitle için eğitim ücretleri kim tarafından ödenmektedir? Çalışanlara eğitimde geçirdikleri süreler için ödeme yapılmakta mıdır?
Farklılıkları ve Zorlukları Aşmak Mümkün mü?
Eğitsel tasarımında yukarıda açıklanan zorlukları aşmak ve sorulara cevap vermek çoğunlukla mümkündür. Yapılması gerekenlerle ilgili bazı önerileri şöyle sıralayabiliriz;
Farklı öğrenme stillerine uygun içerik
Yapılan araştırmalara göre Amerika, Kanada ve Avustralya'da yetişkinler, sonuç odaklı öğrenmeye yatkınlardır. Avrupalılar ise, standart, belirlenmiş bir kalıba göre ve belirli bir mantık sırasında adım adım bilgiyi alma, detayları inceleme isteğindedirler. Asyalılar, önemli oranda teorilerle işe başlama ve ardından gerçeklere ulaşma alışkanlığındadırlar.
Amerikalı öğrenciler üzerinde yapılan araştırmalar ise, öğrencilerin öğretmen ile tartışmaya girme ve bu yolla öğrenme eğilim, istek ve alışkanlıklarında olduklarını göstermiştir. Öğrenmeye karşı bu farklı yaklaşımlara cevap verebilmek için, içerik farklı isteklere cevap verebilecek yapıda sunulmalıdır. Kullanıcılar istedikleri konudan eğitime başlayabilmeli, içerikte istedikleri gibi gezinebilmeli ve keşfedebilmelidirler. Bununla birlikte tercih edenlere içerik adımlar halinde sunulmalı, gerektiğinde teorinin tüm detaylarına girilmelidir.
Deneme ortamları
Kültürel farklılıkların eğitsel tasarımında en etkin kullanım yolunu bulmak için hedef kitle profilini yansıtan pilot gruplarda sürekli testler yapılmalı ve kullanıcılardan geri bildirimler edinilmelidir. Elde edilen geri bildirimlere göre eğitsel tasarımda ek kararlar alınmalı ve ek standartlar belirlenmelidir.
Diğer Önemli Noktalar
  • Dilde anlaşılırlık için detaylı ve basit açıklamalardan oluşan sözlük içeriği, eğitimde mutlaka yer almalıdır.
  • Kullanıcılara öğrenme için zaman tanınmalıdır. Öğrenmenin farklı zamanlarda ve farklı hızlarda gerçekleşeceği unutulmamalıdır.
  • İnsan resimleri kullanırken kitleye yabancı olmayan resimler kullanılmalıdır.
  • Sosyal ve eknomik sınıflandırmaya baz temsil edecek resimler kullanılmamalıdır.
  • İnsanlar arası etkileşim basit tutulmalı ve görsel olarak basit bir şekilde canlandırılmalıdır.
  • Uygun olduğunda çizgi karakterler tercih edilmelidir.
  • Herkes tarafından aynı veya benzer şekilde algılanacak simgeler seçilmelidir.
  • Politik ve dini öğelerin kullanımına çok dikkat edilmelidir.
  • Futbolu ve takımları çağrıştıran öğeler konusunda dikkatli olunmalıdır.
  • Seslendirmeyi yapacak kişi, rol yeteneğine sahip olmalı, monoton ve sıkıcı bir ses kullanılmamalıdır. Seslendirmeyi yapacak kişinin anlaşılır, sade ve basit konuşması önemlidir. Herkes tarafından anlaşılır bir konuşma ve telaffuz olduğuna emin olunmalıdır.
  • Eğitim içeriklerinde işitsel unsurları kullanırken dinsel, politik ve kültürel öğeler tekrar gözden geçirilmelidir.
  • Çevrim içi ve dışında, bireyler arası etkileşimde ve iletişimde dikkat edimesi gereken konular üzerinde düşünülmeli ve gerekirse kurallar oluşturulmalıdır. Forum alanında, sanal sınıfta veya sohbet odasında bireyler arası ilişki, etkileşim, bireylerin birbirlerine hitapları kültürel yapıya uygun kurallara göre belirlenmelidir. Bu bakış açısıyla sistem yönetilmelidir. Kişilerin adları dikkatle ve özenle kullanılmalıdır.
Görüldüğü gibi e-Learning'den faydalanacak kişilerin kültürel dinamiklerinin farkında olmak eğitimin hedeflerine ulaşmasında çok önemli rol oynamaktadır. Bu nedenle eğitsel tasarım süreçlerinin her aşamasında Kültürel Haritalar hedef kitleyi anlama yönünde tasarımcılara yol gösterici olmaktadır.

Hiç yorum yok: