2 Haziran 2013 Pazar

e-Learning’in Teknoloji Bileşenleri


Şirketler uygulamak istedikleri e-Learning modelini hayata geçirmeden önce yapılacak teknoloji yatırımının boyutlarını belirlemelidirler. Örneğin, aşağıdaki soruların cevaplanması, yapılacak teknoloji yatırımının boyutları hakkında somut bilgiler verecektir:
  • Eğitimleri alacak çalışan sayısı nedir ve bu çalışanların bölgesel dağılımı nasıl olacaktır?
  • e-Learning eğitimlerine ulaşım ne şekilde olacaktır? (Eğitimlere sadece kurum içinden erişim istenebilir veya eğitimler İnternet üzerinden erişime açık olabilir
  • Şirket teknoloji yatırımının sahibi mi olacak yoksa dış kaynak kullanımına mı gidecektir?
  • Ne tür eğitimler, hangi metodlarla verilmek istenmektedir (senkron/asenkron) ?
  • Eğitim içeriklerinde bulunması gereken çokluortam (ses/video) gereksinimleri nelerdir?
Bu sorulara verilecek cevaplar, e-Learning uygulaması için gerekli olan içerik, yazılım, donanım ve veri iletişim altyapısı olmak üzere 4 farklı alandaki teknoloji bileşenlere yönelik ihtiyaçların tespitinde yardımcı olmaktadır.
Veri iletişim altyapısı e-Learning uygulamasının çalışabilmesi için bir iletişim ortamı sağlamakta olup, donanım bileşenleri ise gerekli bilgi işlem gücünü karşılamaktadır. Kullanılan yazılım bileşenleri, eğitimlerin hazırlanmasını, katılımcılara ulaştırılmasını ve eğitimle ilgili iş süreçlerinin yönetilmesini sağlamaktadır. İçerik ise, eğitimin içeriğinin eğitimi alacak kişilere sunulmasını bir başka deyişle eğitimin gerçekleşmesini sağlamaktadır.
Veri İletişim Altyapısı
Veri iletişim altyapısı, içeriğin eğitim alanlara ulaştırılması için bir taşıyıcı görevi yapmaktadır. e-Learning uygulamasının kapsamına bağlı olarak çok farklı iletişim teknolojilerinden faydalanılabilir. Uygulama kapsamı belli bir lokasyonla sınırlı ise LAN (Local Area Network-Yerel Alan Ağı), farklı lokasyonlara yayılmış ise de WAN (Wide Area Network-Geniş Alan Ağı) altyapısı kullanılabilmektedir. WAN kullanılan durumlarda, dağınık lokasyonları birbirine bağlayan hatların band genişliği (Bandwidth), bu lokasyonlardan eğitim alacak kişilerin taleplerine karşılık verebilecek ölçüde olmalıdır.
Yeterli band genişliğinin sağlanamadığı durumlarda, mevcut band genişliğini en verimli şekilde kullanmayı sağlayan içerik dağıtım teknolojileri bulunmaktadır. Bu teknolojiler yardımıyla, eğitim içerikleri, gün içinde WAN’ın daha az meşgul olduğu saatlerde dağınık lokasyonlara ulaştırılarak mevcut band genişliği en verimli şekilde kullanılmış olmaktadır. Kullanıcıların eğitimlere İnternet üzerinden de erişmelerinin istendiği durumlarda iki faklı model uygulanabilir;
1) Şirket mevcut network’de bulunan eğitimleri VPN (Virtual Private Network) kullanarak İnternet’e açabilir. Güvenlik gereksinimlerinin PKI (Public Key Infrastructure) ve buna ek olarak özel güvenlik mekanizmaları ile sağlandığı VPN’de, sadece yetkilendirilmiş kullanıcılar güvenli bir şekilde şirket network’üne bağlanarak eğitimlerine devam edebilirler.
2) Şirket, e-Learning eğitimlerini kurumsal network’ü üzerinden değil de, İnternet üzerinden ve bağımsız bir İnternet Servis Sağlayıcı (ISS) aracılığıyla dağıtmak isteyebilir. Bu durumda tüm çalışanlar eğitimlerine İnternet üzerinden ulaşacağı için kurumsal network üzerinde bir yük fazlalığı oluşmayacaktır
Uydu iletişimi ise veri iletişim altyapısının ulaşamadığı noktalarda veya video konferans türü uygulamalarda kullanılabilecek bir alternatif olarak görülmektedir.
e-Learning uygulamaları için gereken bilgi işlem ve depolama kapasitesini sağlamak üzere Web Sunucusu, Uygulama Sunucusu, İçerik Sunucusu ve Veri Tabanı Sunucusu kullanılabilmektedir. Kullanılacak donanımın sayısı ve tipi, kullanıcı sayısı ve sağlanacak eğitim içeriğinin tipine bağlı olarak değişmektedir. Şirket, satın alma yoluyla kendi donanınımına sahip olmak isteyebilir veya dış kaynak kullanımı yoluna gidebilir. Bu kararı verirken dış kaynak kullanımının getirdiği servis ve destek avantajları göz önünde bulundurulmalıdır.
Yazılım
e-Learning uygulamalarında kullanılan yazılımlar üç ana gruba ayrılmaktadır:
Eğitim Yönetim Sistemi
Eğitim Yönetim Sistemi (Learning Management System LMS) eğitim ile ilgili iş süreçlerinin gerçekleştirildiği yazılımlardır.
İçerik Geliştirme Araçları
Eğitim içerikleri oluşturmak için kullanılan yazılımlardır. Web tabanlı eğitimler herhangi bir HTML sayfa editörü kullanılarak oluşturulabilir. Fakat eğitim geliştirme hızını artırmak ve teknolojik bilgiye gereksinim duymadan eğitimler oluşturmak için eğitim geliştirme araçları kullanılmaktadır. Özellikle, konu uzmanları veya eğitimcilerin kullanabileceği şekilde hazırlanmış ve hazır eğitim şablonlarını kullanalarak kolaylıkla eğitim geliştirmeyi sağlayan geliştirme araçları, içerik geliştirmede büyük kolaylık sağlamaktadır.
Bazı eğitim geliştirme araçları eğitimlerde kullanılan mevcut materyaller üzerinde işlemler yaparak en kısa yoldan e-Learning için içerik geliştirmeyi sağlamaktadır. Örneğin bir Power Point sunumu birkaç dakika içerisinde standartlara uygun bir eğitim içeriği haline getirilebilmektedir.
Senkron Etkileşim Araçları
Eğitimci ve katılımcılar arasındaki etkileşimi artırmak ve böylece eğitim etkinliğine katkıda bulunmak amacıyla etkileşim araçları kullanılmaktadır. Sanal Sınıflar (Virtual Classroom) bu grupdaki yazılımların en önemlisidir. Bir Sanal Sınıfta, geleneksel bir sınıfta meydana gelen olaylar bilgisayar ortamında canlandırılır. Eğitimci ve katılımcılar birbirlerini görerek ve sesini duyarak iletişim kurabilir, ortak bir ekran alanı karatahta olarak kullanılabilir ve aynı uygulama üzerinde işlem yapabilirler. Eğitimci sınıfın yönetimini geleneksel bir sınıfta olduğu gibi sağlayabilir. Sanal Sınıflar mevcut İnternet bağlantıları üzerinden çalışabilecek şekilde tasarlanmış ve yüksek band genişliğine ihtiyaç duymayan ürünlerdir.
VideoKonferans teknolojisi de Sanal Sınıfa benzer bir ortam sunmaktadır. ISDN (Integrated Services Digital Network) veya Uydu hatları üzerinden gerçekleştirilen Video Konferans uygulamalarında eğitimci ve katılımcılar birbirlerini görerek ve duyarak etkileşim kurabilirler
İçerik
e-Learning teknolojilerinin saydığımız tüm bileşenleri, aslında eğitim içeriğinin kullanıcıya en kolay yoldan ve en kısa sürede ulaşmasını sağlamak üzere çalışmaktadır. Öğrenmenin gerçekleşmesi, eğitim içeriğinin Eğitsel Tasarım (Instructional Design) ilkeleri doğrultusunda tasarlanmış olmasına ve kullanıcı ihtiyaçlarına cevap verebilmesine bağlıdır. Eğitim içeriğinin teknolojik açıdan en önemli kısmı kullanılacak çokluortam öğeleridir. Bunlar grafik, resim, ses veya video görüntüleri olabilir. Eğitimde hangi çokluortam öğelerinin kullanılacağına karar vermek için diğer tüm e-Learning teknoloji bileşenleri gözden geçirilmelidir. Örneğin, eğer video kullanılacaksa network’ün yüksek veri miktarlarını taşıyabilme kapasitesi olduğundan emin olmak gerekmektedir.
Görüldüğü gibi e-Learning uygulamasına yönelik kullanılacak teknolojiler birbirleriyle ilişkili ve birbirlerinin performansını etkileyecek şekilde sıralanmıştır. Teknoloji yatırımına başlamadan önce, e-Learning modelinin kavramsal olarak tasarlanması, her kademede ortaya çıkacak teknolojik gereksinimlerin belirlenmesinde önemli rol oynayacaktır. Gereksinimlerin iyi belirlenmesi ise yapılan yatırımın ömrünün daha uzun olmasına ve şirketin eğitim hedeflerini gerçekleşmesine katkıda bulunacaktır.

Hiç yorum yok: