30 Temmuz 2012 Pazartesi

Dijital Portfolyo

Bir sürecin ürünü olan öğrenmenin tüm aşamalarının değerlendirilmesi gerektiği gerçeği, klasik sonuç değerlendirme yöntemlerinin yavaş yavaş tarihe karışmasına neden oluyor. Bunun en değerli ve verimli örneklerinden biri “Portfolyo Dosyası” yani “Bireysel Gelişim Dosyası”.
Bireysel Gelişim Dosyası Nedir?
Bireysel Gelişim Dosyası tamamen öğrenci tarafından oluşturulur. Öğrenci eğitim sürecinin başından sonuna dek, tüm derslere ilişkin olarak yaptığı çalışmalardan kendi seçtiği çalışmaları, fotoğrafları, çizdiği resimleri ya da dosyasına eklemek istediği herhangi bir çalışmayı bu dosyaya ekleyebilir.
Çalışma seçimlerinin öğrenci tarafından yapılıyor olması, onun ilgi alanlarının ve yeteneklerinin anlaşılmasında çok büyük avantaj sağlamaktadır. Aynı zamanda sürecin başından sonuna dek yapılan çalışmaların gözden geçirilmesi gelişimin takibi açısından oldukça önemlidir.
Testler bireyin gelişimini ve bütün potansiyelini açığa çıkarmaz. Bu sebeple Portfolyo değerlendirmesi de geleneksel anlayışın ön gördüğü bir tepkiyi seçmek ya da işaretlemekten ziyade, üretimi gerektiren performans değerlendirmenin bir biçimi olarak ifade edilebilir. (Dikici,Tezci,2004)
Portfolyo dosyaları değerlendirilirken süreç başında bir takım kriterler belirlenebilir ve dosyalar bu kriterlere uygun biçimde öğretmen tarafından değerlendirmeye alınabilir.
Dijital Portfolyo Dosyaları Oluşturulabilir mi?
Bireysel gelişim dosyaları, gelişen bilişim teknolojileri ile bütünleştiğinde, uzaktaki öğrencilerin gelişimlerine ilişkin daha net veriler elde edilebilir ve portfolyo değerlendirmesi ile öğrencinin tüm gelişim süreci izlenebilir.
Öğrenciler gelişmiş web teknolojileri kullanarak, farklı formatlarda veri depolayabilmektedirler. Bu sayede, metin, ses, görüntü ve resim şeklindeki her çalışma internet ortamında tutulabilir. İstendiğinde bu dosyalar öğretmenler ile ve diğer kullanıcılarla kolaylıkla paylaşılabilir.
Tamamen öğrenen tarafından, öğrenme ürünleri seçilerek oluşturulan bu dosyalar sayesinde, uzaktan eğitimin sağlıklı işleyişi açısından önem taşıyan kendi kendini kontrol ve sorumluluk duygusu da gelişebilecek ve sadece öğretmen değil, öğrenci de kendi gelişimini kolaylıkla takip edebilecektir.
Portfolyo oluşturulmaya başlamadan önce öğrenen dijital portfolyonun amacı ve değerlendirme kriterleri konusunda bilgilendirilmeli ve teknik açıdan desteklenmelidir. Dosyanın oluşturulması adına öğrencinin ürün ortaya çıkarabileceği çok yönlü çalışmalar artırılmalıdır, böylece hem uygulama yapma imkanı artacak hem de öğrenci farklı ürünler ortaya çıkartabileceği farklı çalışmalar içine girebilecektir.
e-learning temelli bir eğitim sürecinde öğrencilerin dijital portfolyolarını hazırlayabilmeleri için teknik olarak web üzerinde yeterli kapasiteye sahip olmaları da gerekmektedir. Portfolyolar yüklü dosyalar içerebilirler bu sebeple her öğrenci için belirli bir alan ayrılmalı ve o alanı en verimli biçimde kullanması önerilmelidir.
Dijital portfolyolara ilişkin unutulmaması gereken diğer bir nokta da, okul sonrası iş başvurularında da dijital portfolyonuzdaki ürünlerin size farklılık yaratabileceğidir.

Öznur Toper
Kaynakça:
  • Baki,A. Birgin,O. Güven, B. Karataş, İ. Bilgisayar Destekli Bireysel Gelişim Dosyası (Portfolio)Uygulaması
    http://www.erg.sabanciuniv.edu/iok2004/bildiriler/Adnan%20Baki.doc
  • Getting Started with Digital Portfolios
    http://www.essentialschools.org/pub/ces_docs/resources/dp/getstart.html
  • Tezci, E. e Dikici, A. Oluşturmacı Uzaktan Öğrenmede Değerlendirme Yaklaşımları: Bir Dijital Portfolio Değerlendirme Örneği

  • What is a Portfolio?
    http://myfolio.usu.edu/overview/whatisport.asp

26 Temmuz 2012 Perşembe

Yapay Zeka

İnsanoğlu kendi gibi akıllı ancak insan yapımı yani yapay varlıkların yaratılması konusunda çok uzun yıllardır çeşitli çalışmalar gerçekleştiriyor. Gelişen teknolojiyi “akıllı” hale getirmek günümüz yapay zeka araştırmacılarının en önemli hedeflerinden bir tanesidir. Ancak yapay zeka çalışmalarının temelinde insan zekasının işleyişinin ya da beyin fonksiyonlarının tanımlanması yatmaktadır. Bu temelden hareketle yapay zeka, insanın zihinsel yeteneklerini, bilgi kazanma, öğrenme ve buluş yapmada uyguladıkları strateji ve metotları araştırarak, insana özgü bu özelliklere sahip yapılar oluşturmaktır.
Yapay zeka kavramının tarihçesi 1950’lere uzanır. 1956 yılında çalışmalarını Princeton Üniversitesi’nde sürdüren John McCarthy Marvin Minsky, Shannon ve Rochester’le birlikte Dartmouth’da bir konferans düzenlemiş ve McCarthy, yeni türettiği Yapay Zeka (Artificial Intelligence) ismini, konferansa ad olarak önermiştir. Bu toplantıda bir çok çalışmanın temelleri atılmakla birlikte, toplantının en önemli özelliği Mc Carthy tarafından önerilen Yapay Zeka adının konmasıdır. İlk kuram ispatlayan programlardan Logic Theorist (Mantık kuramcısı) burada Newell ve Simon tarafından tanıtılmıştır.
Günümüzde belirli sınırlar içinde de olsa bağımsız ve özgün hareketler sergileyebilen yapay zeka örnekleri üretilebilmektedir ancak bugünkü teknolojilerin uzantısı olarak bilgisayarların yapabileceği tek şey kendilerine verilen algoritmaları yerine getirmektir. (Özaktaş 1998) Algoritma her biri açık bir şekilde tanımlanmış işlemler dizisini ifade eder. Öyleyse bir bilgisayarın bir şeyi yapıp yapamayacağı, o şeyin algoritmaya indirgenip indirgenemeyeceğine bağlıdır denebilir. Dolayısıyla bilgisayar sadece belirlenmiş davranışları sergileyebilir ve sadece davranışı sergilemek gerçekten öğrenme olduğu anlamına gelmeyebilir.
Gelişen teknolojiye bakıldığında “gerçekten öğrenen” ya da “insan gibi davranan makine yapılabilir mi?” sorusu olumlu ya da olumsuz bir yanıt bulabilecek gibi görünmekle birlikte yapay zeka teknolojisi kullanılarak bazı uzman sistemlerin hayata geçirildiği de görülmektedir. Bilginin organize edilmesi ve dağıtılması konusunda çalışan bu sistemler “Karar Destek Sistemleri” olarak da adlandırılırlar.
Bunların dışında yapay zeka teknolojisi kullanılarak satranç ya da benzeri strateji oyunları da geliştirilmiş ve insan zihnine rakip olarak görülmeye başlamıştır.
Yapay zekanın hedeflenen biçimi ile gerçekleşip gerçekleşmeyeceğine ilişkin görüşler karşılıklı söylenmekle birlikte, insanı salt molekül ya da davranış yığını olarak görmeyip, insanı insan yapan bir “öz” ün var olduğu gerçeğini kabul edenler için bilgisayar bir makine olmaktan öte geçemeyecektir.
Öznur Toper
Kaynakça:
  • Kocabaş, Şakir. Yapay Zeka Araştırma alanları ve 21. yy’da Yapay Zeka, İTÜ
  • Özaktaş, Haldun. Bilgi Çağında Akıl, Beden Sorunu. Bilkent Ü. 1998
  • SHAPIRO, S.C. (Çev. Deniz Turan) Yapay Zeka. Bilgisayar Mühendisliği Dergisi.
    http://bm-dergi.emo.org.tr/modules.php?name=News&file=article&sid=19#1
  • Yapay Zeka, Nedir?, Temel Kavramlar, Uygulamalar.
    http://members.tripod.com/~Bagem/bagem/index.html

24 Temmuz 2012 Salı

Çoklu Zeka Kuramı

Eğitime yeni bir yaklaşım getiren çoklu zeka kuramı (Multiple Intellegence-MI Theory), Harward Üniversitesi öğretim üyelerinden Howard Gardner tarafından 1983 yılında geliştirilmiştir.
Gardner’ın geliştirdiği kurama göre, zeka biyopsikolojik bir potansiyeldir ve şöyle tanımlanmıştır:
Zeka bir kişinin;
1. Bir veya birden fazla kültürde değer bulan bir ürün ortaya koyabilme kapasitesi
2. Gerçek hayatta karşılaştığı problemlere etkili ve verimli çözümler üretebilme becerisi
3. Çözüme kavuşturulması gereken yeni veya karmaşık yapılı problemleri keşfetme yeteneği olarak tanımlanmaktadır.
Günümüzde kabul görmüş çoklu zeka alanları aşağıdaki biçimde sıralanabilir:

Çoklu zeka kuramının temel düşünce yapısı aşağıdaki özellikleri içerir:
1. Çoklu zeka kuramına göre çok sayıda zeka alanı vardır.
2. Zekalar çeşitli biçimlerde gösterilebilir.
3. Zeka profilleri kişiye özgüdür.
4. Zekalar güçlendirilebilir.
5. Bir öğrenmeyi gerçekleştirmenin çeşitli yolları vardır.
Çoklu Zeka Alanları
Sözel, Dilsel Zeka
Sözel-dil zekası, bir bireyin kendi diline ait kavramları etkili bir biçimde kullanabilmesi kapasitesidir. Okuma, yazma, dinleme ve konuşma ile iletişim sağlayarak, bu zekanın en belirgin özellikleri kullanılır. Dil zekası iletilenin bireysel olarak algılanmasını sağlar.
Mantık- Matematik Zekası
Bu zeka biçimi gelişmiş olan insanlar nesneleri tanımlamada, analiz etmede ve problem çözmede başarılıdırlar. Rakamlarla araları iyidir. Bulmacalar, şekiller ilgilerini çeker.
Görsel Uzamsal Zeka
Görsel/Uzamsal zeka, resimler ve imgeler zekası ya da görsel dünyayı doğru olarak algılama ve kişinin kendi görsel yaşantılarını yeniden yaratma kapasitesidir. Zihinlerinde resimler yaratır ve bunları çizerler. Harita okuma, çizim, resim ve heykel yapımı ile uğraşabilirler.
Müzik Zekası
Gardner düzenli olarak müzikle bir arada olan her insanın beste yapma, şarkı söyleme ve enstrüman çalma gibi müzikal etkinliklerde sahip olduğu bazı becerilerle başarılı olabileceğini belirtmektedir. Bu zekası gelişmiş bireyler notalara karşı duyarlı olurlar, müzik kulakları gelişmiştir.
Bedensel Zeka
Spor yapmayı dans etmeyi severler, el göz koordinasyonları, vücut kontrolleri iyidir. Beden dillerini sağlıklı biçimde kullanmaya yatkındırlar.
Sosyal Zeka
Bu zeka çevredeki bireylerle iletişim kurma, onları anlama, bu kişilerin ruh durumlarını ve yeteneklerini tanıma gibi davranışlara işaret eder. Arkadaş gruplarıyla vakit geçirmekten hoşlanırlar. İyi bir dinleyici olabilirler.
İçsel Zeka
Kendine ilişkin farkındalıkları artmış, duygu ve düşüncelerini anlamlandırabilen bireylerdir. Meditasyon gibi içe dönük faaliyetlerden hoşlanırlar. Kendileriyle barışıktırlar.
Doğa Zekası
Bu zekası gelişmiş bireyler doğayla iç içe yaşamayı, doğa yürüyüşlerini severler. Diğer canlılara karşı hassas ve meraklıdırlar.
Görüldüğü gibi IQ testlerine dayanılarak yapılan “zeki” tanımı yavaş yavaş gerilerde kalmıştır. İnsan sürekli olarak kendi potansiyelini ve gerçek yeteneklerini keşfetme arayışındadır. Arayışlar da beraberinde yepyeni kuramlar getirmektedir.
Öznur Toper
Kaynakça:
  • Açıkgöz,Kamile Ün; Aktif Öğrenme,Eğitim Dünyası Yayınları,2002,İzmir
  • Başbay,Alper: Çoklu Zeka kuramına Göre Eğitim Programları ve Sınıf İçi Etkinliklerin İncelenmesi,Yüksek Lisans Tezi,Ankara, 2000
  • Saban, Ahmet; Çoklu Zeka Teorisi ve Eğitimi, Nobel Yayınları, Ankara, 2001